معرفی شغل سفال، سرامیک و کاشی سنتی
سفالگری یکی از کهنترین و کلیدیترین مشاغل بشر است که از آن به عنوان «مادر هنرهای دستی» یاد میشود. این حرفه بر پایه چهار عنصر اصلی طبیعت (آب، خاک، باد و آتش) بنا شده است. در این شغل، هنرمند با استفاده از گل رس، ظروف و اشیایی میسازد که پس از پخت در کوره، به محصولاتی ماندگار تبدیل میشوند. این صنعت در ایران از لالجین همدان تا میبد یزد و کلپورگان سیستان، تنوعی بینظیر از تکنیکها و رنگها را در بر میگیرد.
شاخههای اصلی این حرفه
-
سفالگری سنتی: ساخت ظروف کاربردی و تزئینی با گل رس که معمولاً دارای لعابهای فیروزهای و لاجوردی هستند.
-
سرامیک هنری: استفاده از ترکیبات پیچیدهتر خاک (مانند کائولن) و لعابهای مدرن برای ساخت احجام هنری و دکوراتیو.
-
کاشیسازی سنتی: تولید کاشیهای هفترنگ، معرق و زرینفام که نقشی حیاتی در تزیینات معماری اسلامی و ایرانی دارند.
شرح وظایف در شغل سفالگری و کاشیسازی
یک هنرمند این رشته مراحل حساس و دقیقی را پشت سر میگذارد:
-
آمادهسازی گل: انتخاب خاک مناسب، الک کردن، ورز دادن و هواگیری گل برای جلوگیری از ترک خوردن در کوره.
-
شکلدهی (چرخکاری یا دست): فرم دادن به گل روی چرخ سفالگری یا استفاده از روشهای دستی مانند فتیلهای (کویل) و ورقهای.
-
تراشکاری و تزیین: ایجاد نقوش برجسته، کندهکاری یا نقاشی روی بدنه خام (سفال در مرحله چرمی).
-
لعابکاری: پوشاندن سطح ظروف با مواد شیشهای رنگین که علاوه بر زیبایی، ظرف را ضدآب و بهداشتی میکند.
-
پخت در کوره: مدیریت دمای کوره (معمولاً بین ۸۰۰ تا ۱۱۰۰ درجه) در دو مرحله پخت خام (بیسکویت) و پخت لعاب.
نیازمندیهای ورود به شغل
۱. مهارتها و آموزشها
-
مهارت دست و تمرکز: هماهنگی دقیق میان دست و چشم برای کنترل گل روی چرخ دوار.
-
شناخت شیمی لعاب: آگاهی از نحوه ترکیب اکسیدهای فلزی برای به دست آوردن رنگهای دلخواه.
-
صبر و شکیبایی: فرآیند خشک شدن و پخت سفال زمانبر است و عجله باعث تخریب کار میشود.
۲. تجهیزات و فضا
-
ابزارها: چرخ سفالگری (برقی یا پایی)، کوره (گازی یا برقی)، انواع کاردک، مشته و قلممو.
-
فضای کاری: محیطی با نور مناسب، دسترسی به آب و فضایی برای خشک شدن ظروف (به دور از جریان مستقیم باد).

مزایا و چالشهای شغل
مزایا
-
آرامش روحی: تماس با گل رس و کار با دست تأثیر بسیار مثبتی بر سلامت روان و کاهش استرس دارد.
-
تنوع بازار: از ظروف آشپزخانه ارزانقیمت تا قطعات سرامیکی لوکس و تابلوهای کاشیکاری گرانبها.
-
پتانسیل بالای صادرات: سفال و کاشی سنتی ایران یکی از محبوبترین اقلام صادراتی صنایع دستی است.
چالشها
-
ریسک بالای تولید: احتمال شکستن یا ترک خوردن ظروف در کوره همواره وجود دارد.
-
گرد و غبار: تنفس مداوم ذرات خاک و بخارات لعاب در درازمدت نیاز به سیستم تهویه و ماسک دارد.
بازار کار و درآمدزایی
-
صنعت ساختمان: تولید کاشیهای دستساز برای آشپزخانه، حمام و نمای ساختمانهای خاص.
-
کالای خواب و پذیرایی: ساخت ستهای ظروف سرامیکی مدرن برای رستورانهای سنتی و خانههای امروزی.
-
آموزش: برگزاری دورههای آموزشی سفالگری که امروزه به عنوان یک فعالیت تفریحی و هنری بسیار پرطرفدار است.
نتیجهگیری
معرفی شغل سفال، سرامیک و کاشی سنتی نشان میدهد که این حرفه، هنرِ جان بخشیدن به خاک است. سفالگر با دستان خود محصولی میسازد که نماد تمدن و هویت انسانی است. با توجه به بازگشت سلیقه عمومی به سمت محصولات ارگانیک و دستساز، این شغل میتواند از یک کارگاه کوچک خانگی به یک برند موفق تجاری تبدیل شود.
معرفی 5 شغل خانگی پرطرفدار در ایران
چالشها و فرصتهای مشاغل خانگی در ایران
چگونه یک کسب و کار خانگی موفق راهاندازی کنیم؟
کسب درآمد از فروش نقاشیهای دستساز: راهنمایی جامع برای هنرمندان
مشاغل خانگی برای جوانان و دانشجویان: گامی به سوی استقلال مالی و کسب تجربه
مشاغل خانگی جی کار معرفی مشاغل خانگی در ایران