معرفی شغل مخملبافی
مخملبافی یکی از دشوارترین، ظریفترین و نفیسترین شاخههای نساجی سنتی است که در زمره هنرهای رو به فراموشی قرار دارد. در این شغل، هنرمند پارچهای دورو تولید میکند که یک روی آن دارای پرزهای کوتاه، متراکم و بسیار نرم است. مخمل در تاریخ ایران همواره پارچهای اشرافی و قیمتی محسوب میشده و شهر کاشان به عنوان پایتخت تاریخی این هنر در جهان شناخته میشود. تفاوت اصلی این شغل با سایر بافندگیها در ایجاد بُعد سوم (ارتفاع پرز) روی سطح پارچه است.
شرح وظایف در شغل مخملبافی
بافنده مخمل برای تولید این پارچه، فرآیندی بسیار فرساینده و دقیق را طی میکند:
-
چلهکشی دوگانه: برخلاف پارچههای معمولی، مخملبافی به دو دسته تار نیاز دارد؛ تارهای زمینه (برای استحکام پارچه) و تارهای پرز (برای ایجاد خواب مخمل).
-
پودگذاری و استفاده از میل مخصوص: بافنده پس از عبور پود، میلههای فلزی بسیار نازکی را بین تارها قرار میدهد.
-
تیغزنی (برش پرزها): حساسترین مرحله این شغل، کشیدن تیغ مخصوص روی میلههاست تا تارهای ابریشمی برش خورده و پرزهای مخمل شکل بگیرند. یک لرزش کوچک دست میتواند کل پارچه را سوراخ کند.
-
بافت مخمل برجسته (نقشبرجسته): در نوع پیشرفتهتر، بافنده تنها بخشهایی از طرح را تیغ میزند تا نقوش گلوبوته به صورت برجسته روی زمینه ساده نمایان شوند.
نیازمندیهای ورود به شغل مخملبافی
این حرفه به دلیل پیچیدگیهای فنی، نیاز به طی کردن مراحل شاگردی طولانی دارد.
۱. مهارتها و آموزشها
-
تسلط بر دستگاههای نساجی پیچیده: یادگیری کار با دستگاههای مخملبافی که دارای سیستمهای وزنهگذاری خاص برای کنترل کشش تارها هستند.
-
تمرکز و تسلط اعصاب: مهارت در تیغزنی دستی که نیاز به دقت میلیمتری دارد.
-
شناخت مواد اولیه: استفاده از ابریشم طبیعی برای پرزها جهت ایجاد درخشش و نرمی ماندگار.
۲. تجهیزات و فضا
-
دستگاه مخملبافی: دستگاهی مرتفع و حجیم که ساختار آن با دستگاههای بافندگی ساده متفاوت است.
-
تیغ و میل مخملبافی: ابزارهای ظریف و برنده که ابزار کار اصلی هنرمند هستند.
-
کارگاه تخصصی: فضایی با سقف بلند و نورپردازی دقیق برای دیدن تارهای نازک ابریشم.

مزایا و چالشهای شغل مخملبافی
مزایا
-
ارزش افزوده استثنایی: مخمل دستباف ابریشمی یکی از گرانترین پارچههای جهان است.
-
تولید اثر هنری ماندگار: پارچه مخمل دستباف قرنها کیفیت خود را حفظ میکند و یک کالای کلکسیونی محسوب میشود.
-
تقاضا در بازارهای لوکس: طراحان لباسهای خاص و موزهها مشتریان همیشگی این هنر هستند.
چالشها
-
سختی بسیار زیاد کار: این شغل از نظر جسمی و ذهنی بسیار خستهکننده است.
-
سرعت بسیار پایین: در مخملهای پرکار، ممکن است در یک روز تنها چند سانتیمتر بافت انجام شود.
-
کمبود استادکار: به دلیل دشواری، افراد کمی در حال حاضر به این شغل اشتغال دارند و آموزش آن سخت است.
بازار کار و درآمدزایی
خروجی شغل مخملبافی در بخشهای ویژهای به فروش میرسد:
-
کالاهای لوکس مذهبی: تولید سجادهها و پردههای مخمل نفیس برای اماکن متبرکه.
-
دکوراسیون اشرافی: استفاده در کاخها، عمارتهای تاریخی و خانههای مجلل به عنوان روکش مبلمان یا تابلوهای تزیینی.
-
مد و لباس فاخر: تولید قطعات پارچه برای دوخت لباسهای تشریفاتی و سنتی طراز اول.
نتیجهگیری
معرفی شغل مخملبافی نشاندهنده شکوه هنر نساجی ایران است. اگرچه این شغل نیاز به صبری ایوبوار و دقتی جراحگونه دارد، اما نتیجه کار، پارچهای است که لمس آن حس اصالت و تجمل را منتقل میکند. احیای این شغل میتواند فرصتی بینظیر برای صادرات کالاهای هنری فوقلوکس ایران به سراسر جهان باشد.
آموزش کاشیکاری سنتی: سفری به دنیای هنر و معماری ایرانی
کسب درآمد از فروش نقاشیهای دستساز: راهنمایی جامع برای هنرمندان
آموزش خوشنویسی و فروش آثار هنری: راهنمای جامع برای هنرمندان
مشاغل خانگی جی کار معرفی مشاغل خانگی در ایران