معرفی شغل ترمهبافی
ترمهبافی یکی از شاخصترین و ظریفترین مشاغل در رسته نساجی سنتی ایران است که ریشه در فرهنگ و هنر اصیل ایرانی، بهویژه شهر یزد دارد. شاغلین این حرفه با استفاده از الیاف بسیار مرغوب مانند ابریشم و پشمهای نرم (کرک)، پارچههایی با نقشهای اسلیمی و بتهجقه خلق میکنند که از گذشته تا امروز به عنوان کالایی لوکس و سرمایهای شناخته میشود. این شغل نیازمند تلفیق هنر طراحی، ریاضیاتِ چیدمان تار و پود و مهارت بالای دستی است.
شرح وظایف در شغل ترمهبافی
یک هنرمند ترمهباف در فرآیند تولید این پارچه نفیس، وظایف زیر را بر عهده دارد:
-
انتخاب و آمادهسازی الیاف: تهیه ابریشم طبیعی و پشمهای مرغوب با الیاف بلند که برای بافت ظریف ترمه مناسب باشند.
-
رنگرزی تخصصی: استفاده از رنگهای گیاهی و سنتی برای ایجاد طیفهای رنگی اصیل که در برابر نور و شستشو ثبات بالایی داشته باشند.
-
طراحی و نقشهکشی: ترسیم طرحهای اصیل مانند بتهجقه، شاخگوزنی و گلهای شاهعباسی بر روی کاغذ شطرنجی مخصوص بافت.
-
برپایی دستگاه (چلهکشی): چیدمان تارهای رنگی بر روی دستگاههای مخصوص ترمهبافی که به دلیل تعداد بالای رنگها، یکی از پیچیدهترین نوع چلهکشیها محسوب میشود.

نیازمندیهای ورود به شغل ترمهبافی
برای ورود به این حرفه تخصصی، مجموعهای از مهارتها و ابزارها مورد نیاز است:
۱. مهارتها و آموزشها
-
گذراندن دورههای نساجی سنتی: یادگیری کار با دستگاههای پیچیده ترمهبافی که در گذشته به صورت دو نفره (بافنده و گوشوارهکش) انجام میشد.
-
مهارت در نقشهخوانی: توانایی تفسیر طرحهای پیچیده و پیادهسازی آنها در حین بافت.
-
صبر و دقت بالا: ترمهبافی شغلی بسیار زمانبر است؛ به طوری که در روشهای سنتی، پیشرفت کار گاهی تنها چند سانتیمتر در روز است.
۲. تجهیزات و فضای کاری
-
دستگاه ترمهبافی: دستگاههای چوبی سنتی که دارای اجزای متعددی برای تفکیک تارهای رنگی هستند.
-
ماکو و ماسوره: برای عبور پودهای رنگی از میان تارها.
-
فضای کارگاهی: محیطی آرام با نور کافی و تهویه مناسب که فضای لازم برای استقرار دستگاه بزرگ بافندگی را داشته باشد.
مزایا و چالشهای شغل ترمهبافی
مزایا
-
ارزش هنری و مادی بسیار بالا: محصولات ترمه به دلیل دشواری بافت و مواد اولیه گرانقیمت، همواره قیمت بالایی در بازار دارند.
-
جایگاه ممتاز در صادرات: ترمه ایران یکی از شناختهشدهترین منسوجات سنتی در جهان است و پتانسیل بالایی برای صادرات دارد.
-
حفظ میراث ملی: این شغل به عنوان یکی از ستونهای هویت ملی ایران شناخته میشود و شاغلین آن از احترام اجتماعی بالایی برخوردارند.
چالشها
-
هزینه بالای مواد اولیه: ابریشم و کرک مرغوب هزینههای تولید را به شدت بالا میبرد.
-
رقابت با بافت ماشینی: وجود ترمههای ماشینی ارزانقیمت در بازار، رقابت را برای تولیدکنندگان ترمه دستباف دشوار میکند (هرچند مشتریان خاص همواره به دنبال کار دست هستند).
-
فشار فیزیکی: تمرکز دائمی بر روی تارها و نشستن طولانیمدت پشت دستگاه نیازمند رعایت اصول ارگونومی است.
بازار کار و فرصتهای درآمدزایی
خروجی شغل ترمهبافی در بازارهای متنوعی عرضه میشود:
-
دکوراسیون داخلی: تولید رومیزیهای نفیس، سجاده، جازمازی و پارچههای مبلمانی خاص.
-
صنعت مد و اکسسوری: استفاده از تکههای ترمه در طراحی کیف، کفش و لباسهای تلفیقی (مدرن-سنتی).
-
بازار هدایای دیپلماتیک: ترمه یکی از اصلیترین گزینهها برای هدایای رسمی و تشریفاتی در سطوح عالی است.
نتیجهگیری
معرفی شغل ترمهبافی نشان میدهد که این حرفه چیزی فراتر از یک مهارت ساده است؛ این شغل صیانت از یک تاریخچه تصویری است. برای کسانی که به هنر نساجی علاقهمندند و به دنبال شغلی با پرستیژ هنری و بازدهی مالی بلندمدت هستند، ترمهبافی یکی از بهترین گزینهها در حوزه صنایع دستی فاخر است.
چگونه یک کسب و کار خانگی موفق راهاندازی کنیم؟
معرفی 5 شغل خانگی پرطرفدار در ایران
مشاغل خانگی برای جوانان و دانشجویان: گامی به سوی استقلال مالی و کسب تجربه
مشاغل خانگی جی کار معرفی مشاغل خانگی در ایران